Als je geschiedenis beschrijft als een lineair gebeuren denk ik terug aan de geschiedenislessen die ik heb gekregen en geef. Voor mij één van de boeiendste lessen omdat het propvol zat met verhalen die tot de verbeelding spraken. Het leek wel een serie waarbij we telkens tot de volgende les moesten wachten om het vervolg te horen. Dit heeft waarschijnlijk veel te maken met de leerkrachten die ik voor de lessen geschiedenis had, het waren echte vertellers. Doe daar nog eens de verfilmingen bij over een aantal onderwerpen (300, Alexander, Troy, Shindler’s list,…) en je hebt het resultaat dat geschiedenis non- fictie is gekruid met fictie.
In de tekst “Hitler, tu connais pas” wordt er een verwijzing gemaakt naar het doel van geschiedenis voor de toekomst. Lessen trekken uit het verleden om zo dezelfde vergissingen niet te herhalen. Maar in hoeverre is dit zo? Alvorens we iets kunnen leren uit de geschiedenis moet we ons echt bewust zijn van wat er fout gelopen is, we moeten een oordeel uitspreken.
Als we werkelijk leren uit het verleden hoe kan het bijvoorbeeld dan dat verschillende alleenheersers met totalitaire regimes elkaar, bij wijze van spreken, hebben opgevolgd. Ik hoef zover niet terug te gaan in de tijd om enkele voorbeelden bij elkaar te rapen. Denk maar aan de geschiedenis in Duitsland, China, Cuba, Noord- Korea en Rusland.
De eeuwige terugkeer van der dingen zoals Nietzsche het zag heeft dan weer als voordeel dat we alles ook effectief meemaken, we kunnen dus wel degelijk een oordeel uitspreken. Maar als we deze theorie moeten volgen zijn we met dit oordeel weinig een heeft de geschiedenis dus volkomen geen nut meer.
Volgens mij ligt de verantwoordelijkheid bij de historicus. Hij/zij moet de essentie uit de geschiedenis verzamelen en dit overbrengen. Deze verantwoordelijkheid moet deels gedragen worden door “de gewone mens”, daarmee bedoel ik de niet- historicus, die kritisch kijkt naar de geschiedenis om zo het werkelijke verleden te zien. Het gaat hem over het weten door welke bril jij en de schrijver kijkt en zo de werkelijkheid bij elkaar te puzzelen.
M. REYNEBEAU, Het nut van het verleden, Lannoo, Tielt, 2006, P101
B WYDOOGHE, Introductie: L.F. Celine versus M. Kundera, 2, Katho, Kortrijk, 2009
